Top
منتقد درونی

موقعیتهای فعال کننده منتقد آسیب‌رسان

من فکر می‌کردم که همیشه باید که مراقب این صدای منفی درونی خودم باشم. اما در کتابی دیدم که برای تنها معدودی از افراد این صدای منفی “همیشگی” است و عموما افراد (مثل خود من) فقط در برخی از موقعیت‌ها این صدا را می‌شنویم  (اگر با این صدای درونی منفی آشنا نیستید میتوانید این پست را بخوانید).

حال برسیم به موقعیت‌هایی که بهتر است حواسمان به این صدا خیلی جمع باشد و مترصد شکار این صدا در خودمان باشیم. این موقعیت‌ها شامل و نه محدود به موارد پایین هستند:

  1. وقتی با افراد غریبه ملاقات می‌کنیم: در این حالت همه رفتارها و حتی ظاهر ما ممکن است باعث شود که این صدا فعال شود: این چه لباسی است که امروز پوشیدم؟ این چه حرفی بود زدم؟ برای اولین بار او را دیده‌ام و این حرف‌ها را چرا به او زدم؟  یعنی او الان راجع به من چه فکری می‌کند؟ ای وای من! الان متوجه می‌شود که من هیچ نمی‌دانم! و …
  2. تماس با آدم‌هایی که از نظر ظاهری برای ما جذاب هستند: در این حالت هم منتقد ما شروع به صحبت میکند. مثلا: این چی بود که گفتم؟ شاید دیگر از من خوشش نیاید! این چه نظری بود که دادم؟ شاید نظرم با نظر او یکسان نباشد! نباید این را می‌گفتم!‌ کاش به او اینطور نگاه نکرده بودم! با این چیزی که گفتم فکر نمی‌کنم دیگر از من خوشش بیاید و …
  3. زمان‌هایی که اشتباه یا خرابکاری می‌کنیم: در این مورد من خودم درگیر هستم!! من متوجه شده‌ام که عموما در این موقعیت‌هاست که منتقدم به سراغم می‌آید و اگر هم حواسم جمع نباشد تا کامل حالم را نگیرد ول‌کن ماجرا نیست!! حرف‌هایی که عموما در این موقعیت‌ها به سراغمان می‌آیند از این جنس هستند: باز خرابکاری کردی‌ ها! چرا این کار را اینطوری انجام دادی آخه! در عالم و آدم هیچ کس به اندازه تو خرابکاری نمی‌کند! وقتی کاری را بلد نیستی (کامل بلد نیستی) اصلا نمی‌خواهد انجامش دهی (همان بهتر که انجامش ندهی)! انجام ندادن از اشتباه کردن و خرابکاری کردن که بهتر است! (که این همان تله کمال‌گراها است).
  4. وقتی احساس کنیم که دارد از ما انتقاد می‌شود: در این مورد هم صدای منتقد در گوش ما فعال می‌شود: باز خرابکاری کردی ها! باز هم کاری کردی که از تو انتقاد شود. خودت عقلت کار نمی‌کند؟ فقط کسی باید به تو عیب و ایرادهایت را بگوید؟ آخر این چه کاری بود کردی؟ یا ممکن است که برعکس عمل کند: اصلا به او چه که من چه کاری را چطور انجام می‌دهم؟ اصلا دوست ندارم راجع به این کار من او حرف بزند! به چه حقی راجع به کارهای من نظر میدهد در حالیکه خودش سر و پا اشکال است؟!
  5. در تعامل با مراجع قدرت: این هم موردی است که اگر مراقب نباشیم ممکن است به سراغ‌مان بیاید. یعنی مثلا در جلسه ای با وزیر و و رئیس و مدیرعامل شرکتی خاص که برایمان نحوه نگاه او به ما و ارزیابی او از ما مهم است احتمال دارد که سرو کله این پیام‌ها پیدا شود. برای نمونه این صدا چیزهایی شبیه این می‌گوید: نکند کاری که آماده کرده‌ای برای این جلسه مناسب نباشد؟ نکند اصلا از موضوعی که می‌خواهی مطرح کنی خوشش نیاید؟ نکند نتوانی به اندازه‌ای که باید اثرگذار باشد، ارائه‌ات را انجام دهی؟ و … همین پیام‌ها ذهنمان را مغشوش کرده و ممکن است باعث شود که کار بدتر هم پیش رود و نتیجه هم برای کارمان منفی شود.
  6. زمانهایی که در فرد مقابلمان (که احتمالا برای ما مهم هم هست) احساس رنجش می‌کنیم. در این حالت هم پیام‌های منفی درونی ما شروع به حرف زدن و سرزنش کردن می‌کنند: می‌مردی این را نمی‌گفتی؟ حالا مصلح عالم و آدم شده‌ای؟ دیدی چقدر ناراحتش کردی؟ چه می‌شد این بار هم مثل دفعات پیش گذشت میکردی؟ و …
  7. موقعیت‌هایی که در آنها خطر طرد شدن یا شکست ما وجود دارد: در این حالات هم خیلی حساس می‌شویم و مکرر مراقب هستیم. حساس شدن و مراقبت بیش از حد همانا و پیامهای منفی که می‌خواهند خطر طرد شدن وشکست را از ما دور نگه دارند هم همان! برای نمونه این صداها شنیده می‌شود: اصلا نمی‌خواهد چیزی بگویی! اصلا نمی‌خواهد از احساس واقعی‌ات حرف بزنی! اصلا نمی‌خواهد که امتحانش کنی! ولش کن! مگر چه می‌شود اگر اصلا انجامش ندهی؟!
  8. و ….

من این موارد را در کتب دیدم. اما فکر میکنم که بسته به هر فرد با هر باور و ارزش‌های درونی که دارد پیامها و موقعیت‌هایی که در آن، منتقد آسیب‌رسانش فعال میشود متفاوت است. اگر موقعیتی به نظر شما می‌رسد که در این لیست نیست خوشحال می‌شوم آن را برای یادگیری بیشتر به من هم یادآور شوید.

پ. ن. ۱. این بار که در اینگونه موقعیت‎ها (یا موقعیت‌های مشابه مخصوص خودتان) قرار گرفتید به خودتان آگاه باشید و ببینید که آیا می‌توانید تشخیص دهید که منتقد درونی شما فعال شده است؟ چه می‌گوید؟ لطفا لطفا پیام‌های او را یادداشت کنید تا سر موقع بی‌اثر کردن پیام‌هایش را با هم یاد بگیریم. باز هم تاکید میکنم که نوشتار درمانی غوغا می‌کند!

اشتراک گذاری
4 دیدگاه

دیدگاهی بفرستید